Ապրանքների դասակարգում
ԱՊՐԱՆՔՆԵՐԻ ԴԱՍԱԿԱՐԳՈՒՄՆ ԸՍՏ ԱՐՏԱՔԻՆ ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԱՊՐԱՆՔԱՅԻՆ ԱՆՎԱՆԱՑԱՆԿԻ (ԱՏ ԱԱ)

Հայաստանի Հանրապետության արտաքին առևտրում ապրանքների դասակարգման հիմքում օգտագործվում է «Ապրանքների նկարագրման և կոդավորման ներդաշնակեցված համակարգ»` դասակարգումը (Harmonizet Commodity Description and Coding System-HS), որն ընդունվել է համաձայն 1984թ. հունիսի 14-ին «Ապրանքների նկարագրման և կոդավորման ներդաշնակեցված համակարգի մասին» միջազգային կոնվենցիայի և պաշտոնապես ճանաչված է աշխարհի ավելի քան 150 երկրներում, 1988թ. հունվարի 1-ից: Համաձայն ներդաշնակեցված համակարգի (ՆՀ), ֆիզիկապես շարժունակ ցանկացած ապրանքատեսակ դասակարգված է ապրանքային 21 բաժիններում (դրանք նշվում են հռոմեական թվանշաններով` I-XXI): Ապրանքների դասակարգումն այս կամ այն բաժնում հիմնականում ելնում է տվյալ ապրանքի ճյուղային պատկանելիությունից կամ այն նյութից, որից տվյալ ապրանքը պատրաստված է, իսկ որոշ դեպքերում նաև նրա նպատակային նշանակվածությունից: ՆՀ-ում յուրաքանչյուր ապրանք ունի վեց նիշից բաղկացած ծածկագիր, որտեղ առաջին երկու նիշերը ցույց են տալիս ապրանքային խումբը (ՆՀ-ում կա 97 ապրանքային խումբ` 01-ից 97), հաջորդ երկուսը` ենթախումբը կամ ապրանքային դիրքը և վերջին երկուսը` ենթադիրքը: Այսպիսով, ցանկացած ապրանքատեսակի վերջնական նկարագիրը, համաձայն ՆՀ-ի տրվում է այս վեց նիշերի օգնությամբ: ՆՀ համակարգը, ելնելով տվյալ երկրի ազգային առանձնահատկություններից և մաքսային սակագնի պահանջներից, ապրանքների դասակարգումն ավելի մանրամասնեցնելու նպատակով թույլ է տալիս առկա վեց նիշերին ավելացնել ցանկացած քանակի նիշեր` առանց ՆՀ-ի կառուցվածքի փոփոխության: Դրանից ելնելով ՆՀ համակարգի բազայի վրա Եվրոպական տնտեսական համագործակցության երկրների համար մշակվել է այսպես կոչված «Ապրանքների Կոմբինացված Անվանացանկ»` ԿԱ (Combinized Nomenclature of EC-CN), ավելացնելով ևս երկու նիշ: ԿԱ-ի հիման վրա մշակվել և 1995թ. նոյեմբերի 3-ին Մոսկվայում ստորագրվել է «Անկախ պետությունների համագործակցության արտաքին տնտեսական գործունեության միասնական ապրանքային անվանացանկի (ԱՏ ԱԱ) մասին» համաձայնագիրը: Հայաստանի Հանրապետությունում համաձայնագիրը վավերացվել է ՀՀ Նախագահի 2000թ. հուլիսի 3-ի թիվ ՆՀ-626 հրամանագրով: ԱՏ ԱԱ-ն, համընկնելով ԿԱ-ին ունի իննանիշ կառուցվածք: Իններորդ նիշը նեկայումս չի օգտագործվում և բոլոր դեպքերում նշվում է որպես «0»:

Շնորհիվ իր կառուցվածքի և օգտագործման հարմարության, ԱՏ ապրանքային անվանացանկը հնարավորություն է ընձեռնում.
  • իրականացնել ապրանքների դասակարգում համաշխարհային առևտրում և վարել արտաքին առևտրի վիճակագրություն,
  • կիրառել մաքսային վճարներ` մաքսատուրքեր ակցիզային և ավելացված արժեքի հարկեր, հաստատագրված և բնապահպանական վճարներ, տեղափոխվող ապրանքների և տրանսպորտային միջոցների նկատմամբ,
  • վերացնել արտաքին առևտրի խոչընդոտները:

ԱՏ ԱԱ-ն հստակորեն ղեկավարվում է որոշակի ապրանքային խմբում ապրանքների միարժեք դասակարգման սկզբունքով` հիմնվելով ԱՏ ԱԱ բաժինների, խմբերի և կոնկրետ ապրանքային դիրքերի, ինչպես նաև ԱՏ ԱԱ մեկնաբանման 6 կանոնների վրա:

ԱՏ ԱԱ մեկնաբանման առաջին և հիմնական կանոնի համաձայն, ապրանքների դասակարգման ժամանակ ապրանքային բաժինների, խմբերի և ենթախմբերի` ապրանքային դիրքերի անվանումները (ծածկագրի առաջին չորս նիշերը` XX XX) բերվում են օգտագործման հարմարության համար, իսկ իրավական նպատակներով կարող են օգտագործվել միայն ապրանքային դիրքերի` առնվազն վեց նիշերի նկարագիրները (XX XX XX):

Հարկ է նշել նաև, որ, համաձայն ՀՀ մաքսային օրենսգրքի 181 և 182 հոդվածների, ԱՏ ԱԱ-ի վարումն ու ապրանքների դասակարգումը` ապրանքներն ԱՏ ԱԱ-ով նախատեսված (դասակարգված) խմբին վերագրելը իրականացնում են մաքսային մարմինները:

Համաձայն ԱՏ ԱԱ-ի, բոլոր ապրանքների չափման համար, որպես չափման հիմնական միավոր կիրառվում է կիլոգրամը (կգ), իսկ որոշ դեպքերում, ելնելով տվյալ ապրանքատեսակի առանձնահատկություններից, կիրառվում են նաև չափման լրացուցիչ միավորներ (օրինակ` լիտր, հատ, հազար հատ, զույգ և այլն): ԱՏ ԱԱ-ում չափման միավորներն ունեն եռանիշ ծածկագրեր:


Ապրանքի ծածկագրի համակարգն ունի հետևյալ կառուցվածքը





Ծածկագիրը հայտարարագրերում արծածվում է
բեռնամաքսային հայտարարագրի (ԲՄՀ) 33-րդ սյունակում



ԲՄՀ-ի դեպքում 
ԲՄՀ լրացուցիչ թերթիկի դեպքում






ԱՊՐԱՆՔՆԵՐԸ 11 ՆԻՇՈՎ ԴԱՍԱԿԱՐԳԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ ՀԱՐԿԱՎՈՐ Է`


Մաքսային սահմանով տեղափոխվող ապրանքների դասակարգման հարցերով ՊԵԿ  Ապրանքների դասակարգման և ոչ սակագնային կարգավորման բաժին դիմելու անհրաժեշտություն  առաջանալու դեպքում` մաքսային հայտարարագիր ընդունող մաքսային մարմինը պետք է Ապրանքների դասակարգման և ոչ սակագնային կարգավորման բաժին ՊԵԿ ռադիոկապի էլեկտրոնային կապուղիներով տվյալներ   ներկայացնի ապրանքի վերաբերյալ: Այդ տվյալները պետք է ներառեն ապրանքի  մանրամասն նկարագիրը (մակնիշը,  մոդելը, տեխնիկական  տվյալները` քաշը,  ծավալը, հզորությունը և այլն),  ծագման երկիրը, ձեռքբերման գինը, ճանապարհածախսը և ըստ  ԱՏԳ ԱԱ-ի` առնվազն քառանիշ ծածկագիրը: ՀՀ ԿԱ ԵԿ  տեղեկություններ  ներկայացնելիս`  անհրաժեշտ է լրացնել համապատասխան ձևաթերթիկի բոլոր սյունակները և այն վավերացնել ուղարկող տեսուչի անձնական կնիքով:

Վերոհիշյալ տեղեկատվությունը լիարժեք կերպով ապահովելու դեպքում ծածկագրերի տրամադրումը կկազմակերպվի 24 ժամվա ընթացքում: